Kanker bestralen met behulp van 3D-MRI-film

Gepubliceerd op 6 november 2019 10:02

Het Antoni van Leeuwenhoek heeft als eerste in Europa een kankerpatiënt bestraald met behulp van een 3D-MRI-film.

De Amsterdamse artsen en onderzoekers maakten software waarmee ze een film kunnen maken van een tumor die beweegt, bijvoorbeeld door ademhaling. Daarmee kunnen ze patiënten in de toekomst nog nauwkeuriger bestralen, waardoor gezonde cellen minder schade oplopen. 

In Nederland worden jaarlijks ongeveer 60.000 mensen bestraald omdat ze kanker hebben. De straling doodt de kankercellen, maar gezonde cellen die daar dichtbij liggen krijgen ook straling. Een bestralingsarts balanceert daarom altijd tussen enerzijds genoeg bestralen om de kankercellen eronder te krijgen en anderzijds zo min mogelijk gezond weefsel bestralen en daarmee bijwerkingen tot een minimum beperken.

Bewegende tumor

Om zo gericht mogelijk te kunnen bestralen, moet het bestralingsapparaat informatie krijgen over waar de tumor zit. Artsen gebruiken daarvoor medische scans. De exacte locatie van een tumor is echter moeilijk te vangen in een enkele scan, want tumoren kunnen bewegen als gevolg van bijvoorbeeld de ademhaling. Het team van het Antoni van Leeuwenhoek heeft nu een manier bedacht om een 3D-MRI-film te kunnen maken waarop de beweging van de tumor driedimensionaal (3D) te zien is – in drie richtingen. Afgelopen week hebben zij als eerste in Europa een patiënt bestraald met behulp van zo’n 3D-film. De patiënt is behandeld voor een leveruitzaaiing.

Markers

Artsen maken al langer films met CT-scanners die in bestralingstoestellen zitten. Maar (tumoren in) zachte weefsels zijn slecht zichtbaar op deze CT-scans. Bij patiënten met kanker in bijvoorbeeld de lever moeten artsen daarom kleine staafjes (markers) inbrengen, die wél zichtbaar zijn. Zo kunnen ze alsnog bepalen waar de straling terecht moet komen.

“Met de 3D-MRI-film zijn er geen markers meer nodig”, zegt radiotherapeut Edwin Jansen, die de eerste patiënt behandelde. Op een MRI-scan zijn leveruitzaaiingen namelijk wél zichtbaar “Dat is mooi, want patiënten vinden het een vervelende ingreep en ze kunnen pijn, infecties en nabloedingen krijgen.” 

Hoe maak je een 3D-MRI-film?

Een 3D-MRI-film maken heeft nogal wat meer voeten in aarde dan een video op je mobiel. De MRI-scanner maakt gedurende 5 minuten 750 2D-scans van de tumor. Met de nieuwe software van het Antoni van Leeuwenhoek kan een computer de foto’s van die ‘plakken’ samenvoegen tot een 3D-film die de beweging van de tumor tijdens de ademhaling laat zien. Promovenda Tessa van de Lindt wijdde er vier jaar lang haar promotieonderzoek aan. 


«   »